Quá trình phát triển nghề trồng lúa nước và giới thiệu các loại đặc sản nông nghiệp Hậu Giang là hai nội dung chính của 4 gian hàng đại diện của tỉnh Hậu Giang tại Festival Lúa gạo Việt Nam lần thứ nhất năm 2009. Khu vực này có chủ đề: Hậu Giang hội nhập và phát triển.
Tại vùng ĐBSCL, cây lúa nước đã đồng hành cùng nông dân từ hơn 300 năm nay. Suốt thời gian đó, bà con nông dân gắn bó với các giống lúa mùa. Lúa cao sản nhập nội còn gọi là “thần nông”, mới xuất hiện từ năm 1967. Và giờ đây, hạt gạo Việt Nam vẫn đi về phía trước với “cái tình” cây lúa nước từ thuở khai hoang...
* Quá trình phát triển nghề trồng lúa nước ở Hậu Giang
Đặc thù vùng đất Hậu Giang trước đây người ta làm lúa cấy hai lần. Phải gieo mạ trên liếp, độ một tháng sau (khoảng tháng sáu, tháng bảy) thì nhổ cấy xuống những chỗ bắt đầu có nước. Hai tháng sau, lại phải bứng lúa lên cấy lại khi nước đã cao. Khi lúa chín, chiều cao của cây lúa khoảng cả thước, bông dài nhưng theo từng bụi lúa cấy,... Do quy trình sản xuất lúa như thế, nên cũng cần có những dụng cụ tương ứng gồm: bàn nhổ mạ, nọc cấy lúa, vồng gặt...
Tái hiện bằng hình ảnh quy trình sản xuất lúa nước trong khoảng thời gian cách nay hơn trăm năm nhằm giữ cái tình của nhà nông với cây lúa nước. Thể hiện ý tưởng này bằng một sơ đồ bố trí trần nhà bằng vải màu xanh, dàn đèn trang trí màu vàng - 2 màu đặc trưng của lúa và cả những bó lúa vàng giống lúa HG2 - đặc sản Hậu Giang đang xây dựng và giữ vững thương hiệu. Những tấm ảnh nghệ thuật trưng bày theo chủ đề: Quy trình sản xuất lúa xưa và nay được ghép trên vách ngăn của 2 gian hàng chính có chiều cao 2 m, dài 6 m. Cách bố trí như sau:
- Quy trình sản xuất xưa: Làm đất (trâu cày - trục - bừa) - Gieo mạ - Cấy lúa mùa - Gặt bằng vồng gặt - Trâu đạp lúa, hoặc đập lúa - Quạt lúa bằng chiếu - Phơi sân đất - Trữ lúa bằng bồ - Giã gạo - Hạt gạo trong hũ.
- Quy trình sản xuất hiện nay: Làm đất (máy cày, máy xới) - Sạ lan/sạ hàng - Lúa cao sản ngắn ngày - Gặt đập liên hợp - Lò sấy, phơi sân xi măng - Trữ lúa trong kho - Nhà máy xay xát tự động - Tàu gạo xuất khẩu/xe tải chở gạo.
 |
| Vồng gặt có gắn lưỡi hái dùng gặt lúa mùa. |
 |
| Lưỡi hái, cái dùi, cây mác - dụng cụ dùng trong sản xuất lúa xưa. |
 |
| Những cặp nịch đập lúa. |
 |
| Nọc cấy lúa. |
* Những hiện vật - nông ngư cụ sản xuất lúa xưa
Nét độc đáo của gian hàng còn ở những hình ảnh và hiện vật tái hiện, phục chế những nông ngư cụ trong sản xuất nông nghiệp của nông dân Hậu Giang. Cái tình của nhà nông thể hiện rất rõ trong từng lưỡi phảng đã mòn bề ngang chỉ còn bằng 2 ngón tay, chiếc bàn nhổ mạ, những chiếc nọc cấy lúa, vồng gặt, những lưỡi cuốc, lưỡi cày, cối xay, cái nia, cái sàng, chiếc áo tơi (áo mưa làm bằng lá dừa nước), nóp ngủ giữ đồng... đã được lưu giữ hàng mấy chục năm nay bà con hiến tặng Ban tổ chức Festival trưng bày, giới thiệu với bè bạn gần xa nét văn minh lúa nước của vùng mình.
* Đặc sản nông nghiệp Hậu Giang
Đặc sản của nông nghiệp Hậu Giang cũng sẽ được giới thiệu một cách độc đáo tại các gian hàng mang chủ đề: Hậu Giang hội nhập và phát triển.
Theo ông Nguyễn Văn Đồng, Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Hậu Giang, để nông nghiệp Hậu Giang phát triển nhanh, tỉnh đang tiến hành xây dựng vùng lúa chất lượng cao với quy mô 60.000 ha, trong đó có từ 10.000 - 15.000 ha hình thành vùng lúa đặc sản mang thương hiệu Hậu Giang. Xây dựng vùng nguyên liệu mía (10.300 ha) và vùng nguyên liệu khóm (2.500 ha) đủ cung ứng cho hai nhà máy đường hiện có ở Phụng Hiệp, Vị Thanh và xí nghiệp chế biến rau quả của tỉnh một cách căn cơ và bền vững trên cơ sở từng bước thay đổi giống mới, tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Xây dựng vườn cây ăn trái (10.000 ha) với những loại cây chủ lực hiệu quả kinh tế cao như: măng cụt, bưởi, xoài, quít đường, cam... Đặc biệt là xây dựng thương hiệu bưởi Năm Roi (2.500 ha) ở xã Phú Hữu - Châu Thành A. Khai thác có hiệu quả mặt nước nuôi trồng thủy sản 54.000 ha, bảo vệ và phát triển các loại giống thủy sản có giá trị kinh tế đặc sản của địa phương như cá thát lát, cá rô đồng và những giống thủy sản có giá trị kinh tế cao.
Trên quan điểm đó, khu trưng bày các đặc sản nông nghiệp Hậu Giang chọn: lúa HG2, mía và các sản phẩm mía đường, khóm Cầu Đúc, bưởi Năm Roi, cá thát lát cườm, cá rô đồng... làm các mô hình chính. Trên những trụ làm cột của các gian hàng sẽ được ốp vào những chậu mía thật, những bông lúa thật. Mô hình cá thát lát, cá rô đồng, mô hình lúa kết hợp thủy sản và những sản phẩm chế biến từ gạo, các giống lúa đặc sản của vùng... cũng được chuẩn bị giới thiệu tỉ mỉ cùng khách đến với Festival.
Sẽ trưng bày 10 loại lúa giống bao gồm: 6 loại giống đặc sản của Hậu Giang, 4 loại giống lúa mùa xưa như: Trắng Tép, Nanh Chồn, Huyết Rồng và Tài Nguyên.
Ngoài ra, khu thương mại dịch vụ, giới thiệu, tặng dùng thử, bán lẻ và sẵn sàng tìm đối tác ký kết, hợp tác làm ăn lâu dài với các loại sản phẩm: khóm Cầu Đúc, bưởi Năm Roi, cá thát lát cườm. Theo ông Nguyễn Minh Đức, Trưởng phòng quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản - Sở NN&PTNT Hậu Giang, các bước chuẩn bị, các sản phẩm trưng bày đã được sưu tầm, phục chế sẵn sàng đáp ứng yêu cầu đề ra như chỉ đạo của đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Thành Lập: “Khu trưng bày phải thật sự độc đáo, chú ý tính đặc thù của tỉnh Hậu Giang”.
Cái tình của nông dân với cây lúa nước; lịch sử sản xuất nông nghiệp vùng Hậu Giang và tiềm năng kinh tế nông nghiệp Hậu Giang trên bước đường hội nhập. Đó là điều mà những người tổ chức, thực hiện gian hàng “Hậu Giang hội nhập và phát triển” nhắn nhủ đến bạn bè gần xa không chỉ có tại Festival Lúa gạo lần thứ nhất.
TUYẾT AN
Xin mời xem thêm những hình ảnh và hiện vật được trưng bày tại gian hàng "Hậu Giang hội nhập và phát triển" trong chuyên mục Thư viện hình ảnh